Δήμος Πωγωνίου

Μοναστήρια

Μοναστήρια (18)


Γύρω από το χώρο της συνεκτικής δόμησης των χωριών του Πωγωνίου υπάρχει μια πληθώρα εκκλησιαστικών μνημείων. Εικονίσματα, ξωκλήσια και αρκετές φορές μοναστήρια, πολλά από τα οποία έχουν ιδρυθεί κατά τα Βυζαντινά και Μεταβυζαντινά χρόνια, βρίσκονται διάσπαρτα και συμπληρώνουν το ανθρωπογενές τοπίο του αγροτικού χώρου. Τα σπουδαιότερα μοναστήρια είναι η μονή Μακρυαλέξη (1585) στην Κάτω Λάβδανη, η μονή Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου (1614) στην Κάτω Μερόπη, η μονή Άβελ (1770) και η μονή Γενεσίου της Θεοτόκου Γιούρχαν (1736) στη Βήσσανη, η μονή Εισοδίων της Θεοτόκου (1678) στο Περιστέρι, η μονή Αγίας Παρασκευής στο Κρυονέρι και η μονή Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου (1677) στο Σταυροδρόμι.
Κάθε χωριό έχει μεγάλο αριθμό εικονισμάτων ή ξωκλησιών. Τέσσερα απ' αυτά είναι πάντα χτισμένα στα τέσσερα σημεία του ορίζοντα, σηματοδοτώντας και οριοθετώντας τον οικισμό. Συνήθως τα ξωκλήσια ή τα εικονίσματα αυτά ήταν αφιερωμένα σε αγίους που προστάτευαν τον οικισμό: "έζωναν τον τόπο και τον προφύλαγαν από το κακό", καθαγιάζοντας έτσι τις κοινοτικές εκτάσεις.
Εκτός από τα εικονίσματα, τα ξωκλήσια και τα μοναστήρια που βρίσκονται περιμετρικά των οικισμών, μέσα στο κάθε χωριό, και συνήθως στο κέντρο του, υπάρχει η κεντρική εκκλησία. Ο κεντρικός Ιερός Ναός αποτελεί το πρωταρχικό κύτταρο γύρω από το οποίο αναπτύσσεται η συνε­κτική δόμηση του οικισμού. Σε πολλές περιπτώσεις η θεμελίωση και το χτίσιμο του κεντρικού ναού ταυτίζονται με την ίδρυση του οικισμού. Αρκετοί ναοί έχουν χτιστεί κατά τα Βυζαντινά και Μεταβυζαντινά χρόνια, και έχουν αξιόλογες αγιογραφίες, ενώ σε πολλούς από αυτούς το ξυλό­γλυπτο τέμιπλο είναι μοναδικής τέχνης. Αξιόλογους ναούς συναντάμε σχεδόν σε κάθε χωριό του Πωγωνίου με σημαντικότερους του Αγίου Δημητρίου (με το ξυλόγλυπτο τέμπλο αφιέρωμα της οικογένειας του Μάρκου Μπότσαρη) στον Κακόλακκο, της Κοιμήσεως της Θεοτόκου (1413) και του Αγίου Αθανασίου (1585) στην Κάτω Μερόπη, της Κοιμήσεως της Θεοτόκου (1862) στον Παλαιόπυργο, των Εισοδίων της Θεοτόκου στη Ρουψιά με αξιόλογο ξυλόγλυπτο τέμπλο, του Αγίου Νικολάου (1791) στη Βήσσανη, της Κοιμήσεως της Θεοτόκου (1620), του Αγίου Αθανασίου (1790), των Αγίων Θεοδώρων (Που αιώνα), του Αγίου Ιωάννη (Που αιώνα) και των Ταξιαρχών (Που αιώνα) στο Δελβινάκι, της Κοιμήσεως της Θεοτόκου στα Κτίσματα, και τέλος του Αγίου Νικολάου (1873) στην Πωγωνιανή. Ένα άλλο εκκλησιαστικό μνημείο, με την ευρύτερη όμως έννοια, το οποίο μπορεί ο επισκέπτης να συναντήσει στην περιοχή του Πωγωνίου, είναι το Ασκηταριό Άγιοί", χτισμένο πάνω σε βράχο κοντά στην ομώνυμη γέφυρα του ποταμού Γορμού (περιοχή Λίμνης Ζαραβίνας).
{vsig}ekklisies{/vsig}

Δευτέρα, 21 Φεβρουαρίου 2011 18:43

Μεταμόρφωση Σωτήρας Παϊδονιάς

Γράφτηκε από τον

Δίπλα σ’ έναν ξερόλλακο εκεί που σχηματίζεται μια πτυχή της Ψηλοτέρας, ανακαλύπτουμε την εκκλησία του Αϊ Σωτήρα κρυμμένη, σχεδόν αόρατη από τον δρόμο. Πολλά από τα εκκλησάκια της Πογδόριανης βρίσκονται εδώ στην Παϊδονιά. Όπως μας λέει ο Τσιγαράς την εποχή της ακμή της η Πογδόριανη είχε 40 εκκλησίες την ίδια περίπου εποχή, που κατά τον Κουβαρά, η πόλη των Ιωαννίνων, είχε 30 εκκλησίες. Ο συνοικισμός αυτός της Ρεπετίστης σήμερα είναι ένα μουσείο παλιών εκκλησιών.

Δευτέρα, 21 Φεβρουαρίου 2011 18:41

Αϊ-Λιάς (Κασιδίαρη)

Γράφτηκε από τον
Το μοναστήρι του Αϊ-Λιά βρίσκεται σε μια βραχώδη περιοχή του όρους Κασιδιάρη, που ονομάζεται Ψηλοτέρα. Για να φτάσει κανείς εκεί σκαρφαλώνει από ένα παλιό μονοπάτι που ξεκινά κοντά στον Πύργο του Μελά και φτάνοντας στην αυλόπορτα του μοναστηριού μετά από 20 λεπτά πεζοπορία, φαίνονται πελώρια τείχη να περιβάλουν το καθολικό σε έκταση περίπου δυόμισι στρεμμάτων, γεμάτη δέντρα. Κλεισμένη γύρω-γύρω η περιοχή θυμίζει απόρθητο φρούριο με μεγάλους τοίχους, αλλού όρθιους κι αλλού πεσμένους.

Είναι πολύ πιθανό το Μοναστήρι του Αϊ-Λιά να το έχτισε η ιστορική οικογένεια Μελά- πρόγονοι του Παύλου Μελά- όπως γράφει ο Λέων Μελάς, την ίδια εποχή που χτίστηκε και ο πύργος της ένδοξης οικογένειας, πριν το 17ο αιώνα, διότι αρχές αυτού, οι Μελάδες επειδή αρνήθηκαν να εξισλαμισθούν έχασαν την περιουσία τους.

Ως το 1874 ο Αϊ-Λιά ήταν αυτόνομο Μοναστήρι με δική του μεγάλη περιουσία και πολλά γιδοπρόβατα. Λένε οι παλιοί, ότι τα γιδοπρόβατα τα άρμεγαν στην κορυφή της Ψηλοτέρας και ότι από εκεί το γάλα κατέβαινε στο Μοναστήρι με σωλήνες, «το σούγιαλο».

Από το 1874 και εξής το μοναστήρι του Αϊ-Λιά ήταν μετόχι του μεγάλου μοναστηριού του Σώσινου, γι΄ αυτό και το δίστιχο: ο Αι-Λιάς το Μοναστήρι έχει το Σώσινο νοικοκύρη.

Δευτέρα, 21 Φεβρουαρίου 2011 18:40

Μονή Αγίου Αθανασίου

Γράφτηκε από τον

Αφήνουμε το ιερό  βουνό του Σώσινου με τους είκοσι τρεις και πλέον αιώνες ιστορίας και διαβαίνουμε απέναντι στο ανατολικό μέρος του όρους Κασιδιάρη, βορειοδυτικά των τοποθεσιών που οι ντόπιοι ονομάζουν Μπούρλογκου κοντά στα Σιάδια., έπειτα από ένα στριφτό ανηφορικό δρόμο φτάνουμε στο μικρό μοναστήρι του Αγίου Αθανασίου που συναντούμε μόνο το καθολικό του. Ίσως και να είναι ο παλιότερος ναός της περιοχής χτισμένος τα ύστερο-Βυζαντινά χρόνια. Μπαίνοντας στο εσωτερικό του βλέπουμε με ευχάριστη έκπληξη ότι διατηρεί την αρχική φυσιογνωμία του, όπως μας είχαν διηγηθεί οι ντόπιοι, με ελάχιστες παρεμβάσεις.

Διαβάζοντας την επιγραφή που βρίσκεται στην δυτική πλευρά του ναού μαθαίνουμε ότι ο ναός λειτούργησε σαν μικρό μοναστήρι, η ανέγερση αναφέρεται σε δεύτερο κτίριο εφόσον το πρώτο προϋπήρχε και η εικονογράφηση του έγινε το 1668. Για την ανέγερση εργάσθηκαν ο Πατριάρχης Κωνσταντινούπολης, η ίδια η μονή του Αγίου Αθανασίου, ο επίτροπος και ο Ηγούμενος Δανιήλ του Σώσινου. Στην έκταση του ενός στρέμματος το καθολικό είναι χτισμένο στο κέντρο και εξωτερικά μέσα στα χαλάσματα, ανακαλύπτουμε μικρά τμήματα του άλλοτε χαγιατιού και του κτίσματος του Αγίου Αθανασίου που είχε και κελιά.

Απέναντι απ΄ το ιερό βλέπουμε ένα τυφλό δωμάτιο. Δεν έχει ούτε παράθυρα ούτε εξωτερική θύρα. Η είσοδος σ’ αυτό που γίνεται μέσα από τα στασίδια της δυτικής πλευράς, ήταν μυστική και όπως λένε το δωμάτιο ήταν κρυφό σχολειό.

Δευτέρα, 21 Φεβρουαρίου 2011 18:39

Μονή Ευαγγελίστριας (Σώσινου) Άνω Παρακαλάμου

Γράφτηκε από τον
Σε μια στρατηγική θέση που ελέγχει όλα τα περάσματα, λίγο πριν την είσοδο του Άνω Παρακαλάμου, βρίσκεται ο Ιερός Λόφος Σώσινο καθώς και η Μονή Σωσίνου (1598), που είναι αφιερωμένη στον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου, κρυμμένη μέσα σε πυκνή βλάστηση. Η θέα προς την κοιλάδα του Καλαμά και τις διαδοχικές οροσειρές στο βάθος είναι υποβλητική.

Στα χρόνια του δεσποτάτου της Ηπείρου, πολύ πιθανό στα ερείπια αρχαίου θεάτρου, χτίστηκε το μοναστήρι του Σώσινου από κάποιον που το όνομα του ήταν Σώσινος. Ο Ηγεμόνας της Βλαχιάς Νιάγος Βοεβόδας λίγο αργότερα, τον 16ο αιώνα καθιέρωσε τακτική επιχορήγηση για το Σώσινο. Έπειτα το μοναστήρι καταστράφηκε.

Το 1598 πάνω στα χαλάσματα, ο άρχοντας Ιωάννης Σιμωτάς έχτισε νέο μοναστήρι και το πλούτισε με κάθε είδους έπιπλα, σκεύη και βιβλία, καθώς και με κοπάδια, καταστήματα, και πολλά κτήματα. Για να είναι ανεξάρτητο το μοναστήρι του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου «το Σώσινο», ο Σιμωτάς το ανέδειξε «Πατριαρχικό Σταυροπήγιο», όταν κτιζόταν ένα τέτοιο μοναστήρι, στελνόταν από το πατριαρχείο σταυρός, τον οποίον «έμπηγαν» στα θεμέλια.

Η ανεξαρτησία της μονής σφραγίσθηκε με το πρώτο «Σιγίλιο», το επίσημο πατριαρχικό και συνοδευτικό έγγραφο, γραμμένο σε περγαμηνή υπογεγραμμένο από τον Πατριάρχη και τα μέλη της Ιεράς Συνόδου του Πατριαρχείου, σφραγισμένο με μολύβδινη «βούλα», που κατά την τουρκοκρατία είχε ισχύ διατάγματος. Κατάφερε δε ο Άρχοντας, το πρώτο «Σιγίλιο» του μοναστηριού να το προσυπογράψει ο τότε Επίσκοπος Βελλάς Μαννασής, ώστε να μην μπορεί να αμφισβητεί κανείς την αυτονομία του. Ο ηγούμενος του μοναστηριού διοικούσε και εξουσίαζε τη χώρα Πογδόριανη που ονομάζονταν Εξαρχία Πογδόριανης ή Εξαρχία Σωσίνου, η οποία βρίσκεται μέσα στα όρια του μοναστηριού.

Χτισμένο ψηλά στον Βασιλικό του θρόνο το Σώσινο συνεχίζει ως σήμερα να αγκαλιάζει τις ψυχές των πιστών του. Αιώνες τώρα οι Πογδοριανίτες γιορτάζουν το μοναστήρι με πλήθος εκδηλώσεων τον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου, όπως έμαθαν από τους γονείς και τους παππούδες τους. Αιώνες τώρα τραγουδούν με το Δώριο τρόπο των αρχαίων Ελλήνων και των επιρροών της Βυζαντινής Μουσικής, το πολυφωνικό τραγούδι.

Από το 2007 ξεκίνησε η ανακατασκευή του μοναστηριού.

Σελίδα 2 από 2
Βρίσκεστε εδώ: Home Αξιοθέατα Μοναστήρια